Ongetemd – wat houd jij in om ‘goed’ te blijven?

Er zijn delen van onszelf die gemakkelijk welkom zijn. De vriendelijke, verantwoordelijke kant van ons. Het deel dat rekening houdt met anderen, zich beheerst en zich aanpast aan wat een situatie vraagt. En er zijn delen die we liever wat verder uit beeld houden.

Misschien wil je jezelf soms eigenlijk wel luidruchtiger laten horen en zien. Bozer. Seksueler. Eigenzinniger. Luier. Gulziger. IJdeler. Competitiever. Wilder. Misschien verlang je er soms naar om even helemaal geen rekening te houden met wat een ander van je vindt of om niet altijd klaar te staan voor iemand anders.

En met het inhouden van dit gedrag houd je nog veel meer in. Beweging. Adem of stem. Een gevoel of verlangen. Jouw levenskracht, jouw levensenergie Wat gebeurt er wanneer bepaalde delen van jezelf zó weinig ruimte krijgen dat je ze nauwelijks nog kent?

Wat in jou houd jij klein, stil of beheerst om aardig, aangepast of ‘goed’ te zijn?

We leren al vroeg wat welkom is.

Je wordt niet geboren met een lijstje van eigenschappen die bepalen of je je goed gedraagt of niet. Veel van die vaardigheden leer je gaandeweg. Van jongs af aan leer je wat waardering oplevert, wat spanning veroorzaakt en waarmee je erbij hoort.

Soms wordt dat rechtstreeks gezegd: doe eens normaal, niet zo boos, stel je niet aan, wees eens lief. Veel vaker gaat het subtieler. Een blik van een ouder. Een grapje in de klas. De stilte die valt wanneer je iets zegt. De waardering die je krijgt wanneer je je behulpzaam, sterk, verstandig of gemakkelijk toont.

De omgeving waarin je opgroeit speelt mee. In sommige families is boosheid moeilijk, maar zorgen voor elkaar vanzelfsprekend. In andere gezinnen wordt hard werken gewaardeerd en is rust al snel lui. Misschien is er in de wijk waar je woont veel ruimte voor verstand, maar weinig voor kwetsbaarheid. Of mag je vooral niet te veel ruimte innemen en jouw mening te veel tentoonspreiden.

Voor een kind is erbij horen wezenlijk. Dus passen we ons geheel automatisch aan. Zo ontwikkelen zich delen die ons helpen: de verantwoordelijke, de sterke, degene die rekening houdt met anderen, vooruit denkt of controle probeert te houden. En in die delen zitten prachtige kwaliteiten.

En als deze primaire delen de regie voeren, verdwijnen andere delen die door de omgeving minder gewenst waren naar de achtergrond en daarmee verdwijnen ook de kwaliteiten die bij hen horen en hebben we die niet meer tot onze beschikking in ons dagelijks bestaan.

Zo leeft in de schaduw van degene die altijd vriendelijk blijft, een verstoten deel dat heel duidelijk nee kan zeggen. In de schaduw van sterke zelfbeheersing kan spontaniteit schuilen. Achter voortdurend rekening houden met anderen een eigenzinniger ik wil.

Wat heb je samen met een deel van jezelf ingehouden?

Wanneer een deel van jezelf weinig ruimte krijgt, verdwijnt dus bepaald gedrag, kwaliteiten en levensenergie.
Daarom is het interessant om te onderzoeken welk deel van jezelf weinig ruimte krijgt en ook wat je daarmee inhoudt. Welke kwaliteiten van dat deel heb je minder tot je beschikking?

Die kwaliteit meer ruimte geven betekent niet dat je het bijbehorende gedrag zomaar hoeft uit te leven. Er is een verschil tussen een deel van jezelf leren ervaren en het de regie laten overnemen.

Je boosheid leren kennen betekent niet dat je iemand moet aanvallen of de boel kort en klein hoeft te slaan. Het kan betekenen dat je duidelijker voelt waar je grens ligt, voor jezelf kunt leren opkomen of leren om krachtiger nee te zeggen, en zo geen energie meer verspilt.
Je seksualiteit ruimte geven betekent niet dat iedere impuls gevolgd moet worden. Het kan betekenen dat je meer contact ervaart met je verlangen, sensualiteit, plezier en levensenergie en daar richting aan leert geven.
Je eigen belang serieus nemen betekent niet dat het belang van een ander er niet meer toe doet. Het kan betekenen dat je beter voelt wat jij nodig hebt, je eigen wensen meeweegt en leert dat jij jouw behoefte voorop leert zetten.

Zo neem een deel niet de regie over maar komen de kwaliteiten ervan wél tot jouw beschikking. Juist wanneer je ook deze verstoten delen van jezelf beter leert kennen, ontstaat er meer bewustzijn en daarmee meer keuzevrijheid. Jij staat dan aan het stuur van de bus en de delen met hun kwaliteiten zijn jouw passagiers.

Als er al een doel is, is het niet om minder van jezelf te worden. Het is meer van jouw eigen natuur vrij en beschikbaar te krijgen.

Je lichaam houdt ook in.

Wat je van jezelf wel of niet laat zien, bepaal je niet alleen met je gedachten. Je hoofd en lichaam zijn een team. Ook je lichaam heeft geleerd om delen van jezelf in te houden.

Je maakt jezelf kleiner, houdt je adem in, spant je buik aan of maakt je stem zachter. Je stopt een beweging voordat die goed en wel begonnen is, trekt je schouders naar binnen of houdt jezelf juist voortdurend ‘netjes’ overeind. Sommige van die patronen worden zo vertrouwd dat je ze niet meer als inhouden herkent. Ze voelen simpelweg als: zo ben ik.

Daarom kan het helpen om niet meteen te verklaren wat er gebeurt, maar eerst te ervaren. Wat gebeurt er in je lichaam wanneer je iets wilt zeggen en het niet doet? En met je adem wanneer je je aanpast? In jouw buik en schouders wanneer je een impuls onderbreekt?

Je kunt vervolgens heel klein onderzoeken wat er gebeurt als zo’n ingehouden beweging iets meer ruimte krijgt. Een geluid maken of zuchten. Iets wegduwen — desnoods alleen met je wijsvinger. Met je hoofd nee bewegen. Stampen, schudden of dansen. Of juist ergens tegenaan leunen en je gewicht laten dragen, in plaats van jezelf sterk rechtop houden.

Een kleine beweging kan al iets veranderen. Je adem krijgt meer ruimte in jouw middenrif, er komt energie vrij, een gevoel, grens of verlangen wordt duidelijker. Je hoeft daar nog niets mee te doen. Eerst maar eens ervaren dat ook dit is wat er in jouw kan leven. En wat er nog meer in jou leeft.

Dat is dus iets anders dan een impuls zomaar uitleven. Boosheid voelen zonder dat je boosheid de regie overneemt? Een verlangen serieus nemen zonder dat alles wat je verlangt ook hoeft te gebeuren? Kracht ervaren zonder de ander kleiner te maken? Ruimte innemen én in contact blijven?

Dan hoeft het niet meer het één óf het ander te zijn. Het deel dat rekening houdt met een ander kan bestaan naast het deel dat weet wat jij wilt. De verantwoordelijke naast degene die wil spelen. Het deel dat graag controle houdt naast het deel dat het even niet weet. De zachte naast de krachtige.

Juist doordat er meer delen van jezelf beschikbaar komen, ontstaat er meer ruimte om te ervaren wat op dit moment passend is.

Natuurlijk jezelf.

Wanneer je iets voelt of verlangt, verschijnen vaak razendsnel bekende stemmen van delen die veel aanwezig zijn:

Dat kun je niet maken.
Doe gewoon mee.
Wees verstandig.
Wat zullen ze wel niet denken?

Die delen hebben je vaak lange tijd geholpen. Maar ze kunnen zo luid worden dat het moeilijk wordt om nog te onderscheiden wat je zelf ervaart. Dat innerlijk weten hoeft niet groot of mystiek te zijn. Soms is het heel eenvoudig:

Ik wil dit niet.
Hier word ik blij van.
Ik ben moe.
Ik wil dichterbij.
Ik wil ruimte.
Dit klopt voor mij.

Door te vertragen, je lichaam te ervaren en niet iedere gedachte onmiddellijk te volgen komt nieuwe informatie vrij en kan dat onderscheid duidelijker worden. 

En soms komt er juist iets stillers tevoorschijn. Een moment waarop niets bewezen, opgelost of verbeterd hoeft te worden. Buiten in de natuur, tijdens bewegen, dansen, muziek, stilte of werkelijk contact. Een moment waarop je niet bezig bent met wie je zou moeten zijn om je veilig te voelen. Je bent er. Daarin zit ook iets van diepe vervulling.

Oefening — wat houd jij nog in?

Denk aan iemand die je enorm irriteert óf bij wie je juist sterke bewondering voelt.

Welke eigenschap springt eruit?

Misschien vind je iemand luid, egoïstisch, lui, dominant, dom, gek of dramatisch. Of je bewondert juist iemands vrijheid, kracht, sensualiteit, directheid, rust, lef of onafhankelijkheid.

Kijk vervolgens iets verder dan het gedrag. Wat wijs je hier af? Als je dat wat je afwijst omdraait, welke kwaliteit zou daarin kunnen zitten?

Bijvoorbeeld: bij dominantie misschien daadkracht. Bij egoïsme zelfzorg of autonomie. Bij luidruchtigheid zichtbaarheid of levenslust. Bij luiheid rust. Bij brutaliteit lef. Bij ijdelheid het vermogen om jezelf te laten zien. Bij iemand die zich weinig aantrekt van anderen misschien onafhankelijkheid.

Vraag jezelf vervolgens: wat zou er veranderen als ik één procent meer van die kwaliteit tot mijn beschikking had?
Niet gelijk tien, vijftig of honderd procent, houd het klein. Je hoeft niemand anders te worden. Je mag ervaren wat er in jou gebeurt als je iets meer van die kwaliteit toelaat.

Wat gebeurt er in je lichaam wanneer je jezelf die ene procent voorstelt? Wat gebeurt er met je adem en energie? Welke gevoelens, gedachten of oordelen verschijnen of verdwijnen?

Laat ook die reacties er even zijn.
En vertraag nog iets verder.

Als je niet onmiddellijk naar al die stemmen hoeft te luisteren, wat weet je dan zelf?
Is er een eenvoudig ja of nee? Een verlangen? Een richting? Iets waarvan je merkt: hier wil ik eigenlijk wel iets meer van.
Blijf daarna nog even bij wat je ervaart zonder dat je iets hoeft op te lossen of veranderen.

Vraag jezelf tot slot:
Wat heb ik ontdekt over wat ik inhoud? Welke kwaliteit zit daarin die ik meer tot mijn beschikking wil hebben? En hoe zou het zijn als ik mezelf daarin één procent minder tegenhield?

Ongetemd zijn gaat uiteindelijk niet over méér doen. Het gaat over minder van jezelf buiten de deur houden en meer beschikbaar krijgen van wat er altijd al in je aanwezig was.

Nieuwsgierig naar wat jouw lichaam je laat merken?

Nieuwsgierig naar wat jouw lichaam je laat merken?
In een sessie bij Rebalancing Arnhem onderzoeken we niet alleen wat je denkt of begrijpt, maar ook wat er in je lichaam te ervaren is. Door te vertragen en aandacht te geven aan wat er al gebeurt, kunnen patronen duidelijker worden en ontstaat er meer ruimte om bewust te kiezen.

Lees meer over Rebalancing

Heb je een vraag of ben je benieuwd wat ik voor jou, jullie of je organisatie kan betekenen? Neem gerust contact op. Ik denk graag met je mee.